Nghệ nhân Trần Bá Dinh - Người giữ lửa cho làng nghề Khảm Trai

Một trong những nghệ nhân được xem như người “giữ lửa“ cho làng nghề đó là nghệ nhân Trần Bá Dinh, ông đã hai lần được Nhà nước phong tặng danh hiệu “Bàn tay vàng” với những bức tranh truyền thần về Bác Hồ và rất nhiều các vị nguyên thủ quốc gia khác.

Theo truyền thuyết và thần phả đình làng Chuôn Ngọ thì nghề khảm trai có ở Chuyên Mỹ từ rất sớm, khoảng thế kỷ XI-XIII, do ông tổ nghề là Trương Công Thành, một tướng tài đời Lý gây dựng nên và truyền nghề, để ngày nay nghề khảm trai vẫn tiếp tục được lưu giữ và phát triển qua nhiều thế hệ.

Qua bao sóng gió, thăng trầm, nghề khảm trai Chuôn Ngọ đã trải qua 1000 năm lịch sử, được người dân xã Chuyên Mỹ, huyện Phú Xuyên, Hà Nội, đời này qua đời khác “cha truyền con nối” tiếp tục lưu truyền và phát triển, tạo nên sức sống bền bỉ cho cho một làng nghề cổ.

Một trong những nghệ nhân được xem như người “giữ lửa“ cho làng nghề đó là nghệ nhân Trần Bá Dinh, ông đã hai lần được Nhà nước phong tặng danh hiệu “Bàn tay vàng” với những bức tranh truyền thần về Bác Hồ và rất nhiều các vị nguyên thủ quốc gia khác.

Theo lời kể của vợ nghệ nhân Trần Bá Dinh thì ông Dinh được thừa hưởng “máu nghề” từ ông cha mình. Ông Dinh có sở thích tìm tòi những điều mới lạ nên bên cạnh việc làm các sản phẩm khảm trai phổ thông như sập gụ tủ chè để bán lấy thu nhập, ông còn luôn muốn thử thách bản thân ở những sản phẩm đòi hỏi sự tinh xảo và sáng tạo. Ông Dinh chính là người đầu tiên trong làng thực hiện việc khảm trai truyền thần các bức chân dung về Bác Hồ.

Ngay từ năm 1968, ông đã khảm thành công bức Chân dung Bác Hồ với các nét tỉa, khắc tinh tế, điêu luyện đã lột tả thần thái của vị lãnh tụ vĩ đại rất chân thực tự nhiên. Tác phẩm này của ông Dinh nhanh chóng trở thành niềm tự hào của làng nghề Chuôn Ngọ. Hài lòng với bức chân dung của chính mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ thị cho Văn phòng đặt ông Dinh khảm chân dung Chủ tịch Fidel Castro để làm quà tặng trong lần Người cùng cán bộ Chính phủ tới thăm Cuba.

Trần Bá Dinh

Nghệ nhân Trần Bá Dinh và bức khảm trai chân dung Bác Hồ

Khi biết tin ông Dinh ốm, mệt trong khi thực hiện bức khảm này, Bác đã gửi cho ông trà, đường để động viên. Sự quan tâm ấy của Người đã khiến ông Dinh vô cùng cảm động và dồn hết sức để tập trung sáng tạo ra bức chân dung Chủ tịch Fidel Castro chân thực, có hồn và hoàn thành đúng thời hạn cho kịp chuyến công tác của Bác. Sau đó, nghệ nhân Trần Bá Dinh còn tạo nên kỷ lục, làm hàng trăm bức khảm chân dung Bác Hồ và chuyên khảm trai truyền thần chân dung các lãnh đạo Đảng và Nhà nước như Đại tướng Võ Nguyên Giáp, cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng…

Với mong muốn lưu giữ nghề cổ truyền nên nghệ nhân Dinh hăng say truyền nghề cho các học trò. Con trai ông, anh Trần Bá Trúc (42 tuổi) cũng là một học trò được ông rèn giũa rất nhiều. Ngay từ khi 15 tuổi, anh Trúc đã được bố đào tạo cho các kỹ thuật đơn giản để thực hiện một bức tranh khảm truyền thần Bác Hồ. Vì khi ấy tuổi đời còn ít, kinh nghiệm và kỹ thuật còn non nên anh Trúc chỉ thực hiện các công đoạn đơn giản như dũa xà cừ, công đoạn tỉa đòi hỏi sự tỉ mỉ, chính xác cao độ thì ông Dinh tự mình đảm nhiệm.

Ông từng đoạt nhiều giải thưởng tại các hội chợ, triển lãm, 2 lần được tặng danh hiệu “Bàn tay Vàng”, với tác phẩm Bộ tứ bình, và Quan Thế Âm Bồ Tát. Ngoài ra, ông còn được công nhận danh hiệu Nghệ nhân dân gian Việt Nam 2005, Huy chương vì sự nghiệp Văn nghệ dân gian...

Tác giả: admin